Tỉ lệ bệnh tiểu đường tại TP.HCM gia tăng từ 3,8% năm 2001 lên gần gấp đôi 7,04% vào năm 2008 (theo số liệu điều tra của Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM và Viện Nội tiết T.Ư).
Câu 1: Bạn có bị thừa cân béo phì hay béo bụng không? Để biết mình có thừa cân béo phì hay không, bạn có thể tính dựa theo công thức BMI, bằng cách lấy cân nặng (tính theo kg) chia cho chiều cao bình phương (tính theo m). Nếu BMI trên 23 là thừa cân, BMI trên 25 là béo phì. Ngoài ra, béo phì vùng bụng còn được định nghĩa là vòng bụng đo ngang mức rốn trên 80cm ở nữ giới và 90cm ở nam giới.
Câu 2: Bạn thiếu vận động thể lực trầm trọng? Bạn có thuộc típ người di chuyển bằng xe máy, làm việc văn phòng, ít tập thể dục, không chơi thể thao, không đi bộ hằng ngày, ít làm việc nhà?
Câu 3: Bạn ăn uống không điều độ? Có phải bạn thường uống nước đóng chai có đường, thích ăn ngọt, thích ăn các món béo như thịt mỡ, các món chiên ngập dầu? Ăn ít rau quả, uống nhiều bia rượu? Thường xuyên đi làm về trễ và ăn tối sau 20g?
Câu 4: Bạn quá 40 tuổi chưa? Sau tuổi 40 nguy cơ mắc bệnh tiểu đường càng gia tăng.
Câu 5: Bạn bị tăng huyết áp hoặc cholesterol máu?
Câu 6: Bạn có cha mẹ hay anh chị em ruột mắc bệnh tiểu đường? Nếu có thì nguy cơ mắc bệnh tiểu đường của bạn cao hơn người khác bởi bệnh này có tính di truyền mạnh.
Câu 7: Bạn là nữ và từng bị chẩn đoán tiểu đường trong lúc mang thai hoặc bạn sinh con nặng ký (trên 4kg)? Nếu có, bạn sẽ tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường về sau.
Câu 8: Yếu tố chủng tộc. Theo thống kê của Hiệp hội tiểu đường thế giới, người dân sống vùng Nam Á như nước ta có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường và bạn đương nhiên nhận 1 điểm ở câu này.
Câu 9: Bạn bị bác sĩ chẩn đoán rối loạn dung nạp đường huyết hay tăng đường huyết lúc đói? Nếu bị chẩn đoán gặp một trong hai vấn đề trên, bạn sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh tiểu đường sau này. Các tình trạng này theo y học gọi là tiền tiểu đường.
Với chín câu hỏi, có thể bạn chưa trả lời được ngay một số câu, như vấn đề cholesterol máu, rối loạn dung nạp đường, huyết áp... Vì thế, bạn nên thu xếp một buổi để đi kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Ngoài ra, trong các yếu tố nguy cơ đã liệt kê có nhiều yếu tố bạn có thể thay đổi được, ví dụ các yếu tố nguy cơ liên quan đến cân nặng, vòng eo, ăn uống, vận động thể lực. Do vậy, bạn nên thay đổi lối sống trước khi quá muộn, bởi một khi bị chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường, bạn phải mang căn bệnh này suốt đời.
ThS.BS TRẦN QUỐC CƯỜNG
(Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM)